| word,example
|
| аа гебгыр,"тылеймар ара лечӀуне, ихьды тыла гъами вишир, къуншийед тыла аа гебгыр"
|
| аа кивхьир,йикьид едеми зад аа кихьир
|
| аа лувкур,зер рыкъа аа лувкура
|
| аа сувкьур,зы вакан аа сукьур
|
| ааферин выъыр ~ агъферин выъыр,вас агъферин выъыр
|
| абгъур,хала агъва зы!
|
| абгыр,"изды зер ара абгыр, гъеджвигыр"
|
| абыр,гьановыхда абыр ани виъи
|
| авалкӀыр,"зер писана лувкур, авалкасы"
|
| аван,зад зер сипӀтӀыра авнакван
|
| авар,зы рыхьырай мигьманва̂ле аварахда
|
| авыр,чей гьелеки амаъ илесды мыкьа гьыкысы
|
| агъмиш вишир,ехтилета арана гьад едеми агъмиш гьишир
|
| агъмиш выъыр,зад гьад едеми агъмиш гьыъыр
|
| агъовгъур,рышера гырц агъагъура
|
| агъсахъал,агъсахъалар сытӀкьыра гима
|
| агъыл,зад даварар агъыла ахъыъыр
|
| адат,адатдикван выгӀыннова салам гьывыр гьыгытӀи
|
| азукӀвай,азукӀвай дыкьыӀле вишира
|
| айбаджарды,айбаджарвал шиви!
|
| айгъыр,зы айгъыра уу лючурай
|
| алвер,алверакʼла ха̂йир кине йиъи
|
| аллагь,аллагьара гьыхвалды ваъара гьыхды инсанас
|
| алчахды,алчахды хука сувкьура шурук
|
| аман гьывыр,"зад искӀама гъад илесдис аман гьывырдиш, син лиъир ; йед гъыӀрчмашис аман гьывырдиш, сийенабыр йыӀлхыр"
|
| апхъуӀр,гьар йигъа гьанов авраӀхъвара къуй
|
| апцур,зад хуӀр апцур терезугакан / ыӀбрыйекван
|
| ара ~ аӀра,"кьуӀнды халды йыӀкьа пеъды аӀра ани йиъи ; кьуӀнды халды аӀрийид, изды кьыхъ ахъывгыр кьуӀнды халды аӀрийида"
|
| ара йиӀвхыӀр,машинбыр ара йиӀлхыра
|
| ара кʼавыр,зад кӀартӀушкӀабыр рыкьыкʼ ара кʼаъасы
|
| ара саъ гийир,хынхыра шагар ара саъ гийир
|
| арамиш выъыр,хынимеше суьргуьд йацмар арамиш гьаъара / хъаъара
|
| арпӀ лавыр,"мигьманара чей раӀгъыр, арпӀ лавыр ; гитырыра йак лиъир, арпӀ лавыр"
|
| ахбазан,ихьды ахбазанад йикӀ идды йиъи
|
| ачых вишир,гъул ачых вишир
|
| ачых выъыр,зад рак ачых гьыъыр
|
| ачыхды,хал ачых йиъи
|
| ачӀипхъыр,квам исалды виъий зы ачӀирхъырай
|
| ачӀипхьыр,едеми квамыра ачӀирхьыра
|
| аӀгьтийет вишир,захда хала шигьибырмыд аӀгьтийет вишир
|
| аӀгьтийет выъыр,"зад телефон аӀгьтийет гьыъыр, видж вахыр ; зад зер аӀгьтийед гьавыр сирдаа, видж ублеше левир"
|
| аӀджизды,аӀджизнов ~ аӀджизнова лʼайхыӀр багъ
|
| аӀйна,аӀйнийи йух гъани виъи
|
| аӀкьаллы(д),аӀкьаллы хьыдылды
|
| аӀкьалсыз(ды),аӀкьалсыз(ды) едеми
|
| аӀкьурды,изды ухун аӀкьурды виъи
|
| аӀраб,зад аӀрабакван кьир севирай
|
| аӀраьби,аӀрабийекван чӀыӀх саъара
|
| аӀхъ,гъыӀнне аӀхънада серин йиъи
|
| аӀъ выъыр,"тыла кипхьур хынхыхда, хынхыра аӀъ гьавыр"
|
| баба,бабара хал гьыъыра
|
| ба̂ба̂дид,изды ба̂ба̂дид хъиркьыра даӀъвийаːла
|
| бабай,ихьды бабай йешемиш ришир вешна рихьды сыда
|
| багъ,изды багъде машмашбыр гъа
|
| багьад,кьыле ваъас университеда багьа виъи ~ йиъи
|
| багьна,багьна виширай илес-раӀгъас
|
| баду,бадуйа бара липхьура ~ бадуйа квам липхьура
|
| бакьакьай,изды чӀаба̂лекʼла бакьакьай кюгъупкьур
|
| балад,"къарийера хулкара выгӀлида, балана лешурама хыӀрбыр"
|
| балта,изды балта̂йид джибыр кьат йишира
|
| балугъ,балгъва муӀлуӀхъмар элʼгир
|
| бан,банымы гьыхьар а чӀаба̂́лер
|
| бар,йимелʼа бар ливхьира
|
| барды,лымакь кьатаъас барды кантӀыкван
|
| бармак,бармак йисырыра левира
|
| батӀрад ~ бытӀрад,захда ани и бытӀрыд багъ
|
| баше вишир,зы изды хала касибваликан баше руъура
|
| баше выъыр,диде-нине хыных баше гьаъара
|
| баӀъ выъыр,ихьʼды суьрийа ад чӀабылера баӀъ ваъара
|
| бегемиш вишир,зас гьа рыш бегемиш ришир / бегемиш риъи
|
| бегемиш выъыр,зад гьа едеми бегемиш гьыъыр
|
| бегид тӀул,бегид тӀулу къалинды йак гъани и
|
| бегьем вишир,зад гвалах гьавыр бегьем ришира
|
| бегьем выъыр,зад гываанбыр бегьем гьыъыр
|
| бегʼ,беги сумабкь
|
| безмиш выъыр,зы ми гвалахара безмиш гьаъара
|
| бейни,гьановды бейнийекʼ йыӀхын гьишира
|
| бейъабыр выъыр,гьис вад зы бейабыр гьаъара?
|
| бекӀʼ,искӀамаа бекӀʼ кичитхъыра
|
| бел,беля гъаъ шин игъитхьура
|
| бер,зад беракван накьв тамыз гьавъыр
|
| бехмиш вишир,ми гвалахала зы безмиш гьишира
|
| бибичил,бибичилера джуду хынимешис илесды вылцӀара
|
| бикӀерды,мевлиъ бикӀера виъи
|
| бицӀерхьен,гьановды бицӀерхьенад сур куьгъуткьурай
|
| бишды,сесы гьыъыне хыӀр бишновыс ун гьашир диш
|
| биъир,зад зер биъир авнакван
|
| бугъаз,бугъваза кьырыб ыӀхыӀра
|
| бугъазад тӀур,едемийехда ани и бугъазад тӀур
|
| букӀв,букӀва̂йис гъубагъ йиптӀыр
|
| буха̂йри,буха̂йрийе усбыр кихьир
|
| быз,бычӀимы быз гъургъара
|
| былах,былаха хьед хъуӀгъуӀр диш
|
| былытӀ,
|
| бырдж,бырдже ирхьур дустагъде сукьур
|
| бырдж гьывыр,зад вас хьуд аӀгъзыр бырдж гьывыр
|
| бырдж гьыъыр (4),зад вадаа йицӀыд аӀгъзыр бырдж гьавыр
|
| бычӀ,бычӀбыр гъуру джишин бадана хьед ывыр вийа!
|
| быӀркьыд,быӀркьынов рыӀкъа левшур еч
|
| ваз,гьымыъ хаӀлее вазырды йери йидкьыра
|
| вака (ӀMP),къарг вака
|
| вакир ~ вакил,гьанывды падруга накьады даватмык вакир риъи
|
| вакьалкьыр,изды бабай мыкьынира ракьалкьара
|
| валгыр,выды ук мовлыг
|
| валыг,гьаныв уу лыъыд валыг гьыгːыд бытӀраана гъабгура
|
| вараӀгъыӀр,хаӀбахъан былаха лаъ хьед ра́гъыр
|
| варлы,варлыйира гьывыра маздыкес шийибыр
|
| варлы(д),"варлы(д) едеми ; варлы йиъий, варлына хьа йикьир"
|
| вахт,гьар кесейид джуду вахт виъи
|
| вахыр,гьад йахыр гьейван хахъовкъур
|
| вахыр,"син истекӀанбыр йахыра, цӀиндыбыр леъхешур гьыгытӀи"
|
| вацӀыр,зас гьацӀара гьанув мычебыр гьаъара
|
| ваӀгъыр,зад къумшийеда усбыр йаӀгъыр
|
| ваӀхваркыр,хыных гьаӀхгьаркас хар гьишира
|
| ваӀъши,"маругъ йуше, ваӀъши гьайван липхьусы"
|
| веггир,
|
| веддыр,гьукьул ведда маваъ
|
| везыр,зер гьар йыгъа везыр гьыгара
|
| верехир,зас гьановыкванды кар хъыгар диш гьанов зы гьаммеше рехера
|
| ветыр,эдемийра хьыдынновыс джеретыр гьыгара
|
| вешир,эдемиер дешед диш
|
| виджир,"йигыхда гякъа, гьад йиджирджед кьваӀд сагьаӀт и"
|
| вийир,гъыӀрчехъанера тифанг вийир
|
| викьир,"ба̂ба̂дид балагама начагъ йишир, йикьи́р"
|
| вирзыр,писды диде на нине дирзас диш джуду хынимер
|
| виричӀир,"ихьды муӀкъва са хьыдылды машинара йыӀрхыр рирчӀира ; эчбыр ад йешикӀ лебчуга аӀхдиет ваъ, эчбыр ричӀесы"
|
| вирхьыр,"гьад мешебег йиъи, гьаммеше йирхьара"
|
| вирыгъ,ме виргъыкла рыӀкъːа изды гьукьул ведːара
|
| висыр,мисде зад гьыггыдухъун кьир висы́рсыр (висы́р)
|
| вихир,зад хайма вихир йибгъас
|
| вихьʼ,идзы вихье аа кьваб кьыхъ
|
| вицӀыр,"илесды гаъас, хаӀрад йицӀасы"
|
| вичӀир,гъийгъа зада йичӀир диван йагъмиш ваъас
|
| вишир,гьад эке йишир
|
| виъи (ӀPFV),тиъ гякъа гьушийден эдеми йиъи
|
| вулхъур,хынимер ригида дуьлʼхъера
|
| вуруӀхуӀр,йезубыр руӀхара
|
| вухур,гет хынимер гьухура
|
| вухьур,тавассара як гьурхьвара
|
| вухьур,зад гьанувда гьухьура / рухьура быгаа зы выгӀлис рурура
|
| вуцӀур,изды чейдан вуцӀура
|
| выгара (ӀPFV),гетʼер гьыгара
|
| выгын,ме выгныра йак илера
|
| выгыр,хынхыра гет выгы́ра
|
| выгӀлис рыхьыр (2),выды риши выгӀлис рыхьырам?
|
| выгӀыл,изды выгӀлира кӀыблаахъу джуб гуде чӀабал
|
| выгӀылды,вы выгӀылды диш
|
| вызз выъыр,гъубвыра има вызз ваъад?
|
| вызыр,суьруь чӀабаилешды гъаъ гъыъыр гыргыра сыва ъаракид вызыра
|
| вызырзыр,хьед зырзара
|
| выс,"изды зер гьаӀбхыра высаа, зы йешемиш руъура хин суру"
|
| выхьыр,"изды хынимер гъа дыхьыр ; лючек дыхьыр, автобуса лаъ лелчӀур, у шувдишир йаквас лаъ лелчӀур шывдишийна"
|
| выцӀырцӀыр,тӀили выцӀырцӀара
|
| выъыр ~ гьовъыр ~ гьавъыр,зад гьыъыр
|
| гаг,изды гаг кьаса йишира
|
| гагай,изды гагай гьыгьды йиъи
|
| гада,ихьды хала гада йиркьырай
|
| газамиш вишир,мисде сыда йес къазамиш гьишира шигьибыр гьихана
|
| газамиш выъыр,изды бабадиде балана къазамиш гьаъара
|
| гай,изды гай батӀрад риъи
|
| га̂нин,изды гAнин гьыхды риъи
|
| гардан,изды гардана къызилед цепʼ а
|
| гаӀш,зас гаӀше йиъи
|
| гаӀшды,кьытер гыӀши йиъи
|
| гвалах,нин разы риъи духарды гвалахала
|
| гвалах выъыр,зад гъийгъа гвалах ваъардиш
|
| гварг,гварг ад вишир а
|
| гебгыр,туп ваъад джигый ихьды гыдийер гедгыр
|
| гегъевчӀур,тыла гегъевчӀура диванахьла
|
| гегъивхьир,зер гегъивхьир
|
| гегъипхьур,гъуӀл гегъипхьур
|
| гегъыпӀир,зад гет гегъыпӀирай диванахьла
|
| гедды,тӀинуд хыл ге́дды йиъи
|
| геджей,мид геджейе бала гъубагъ ани виъи
|
| гел,гилды йак идды руъура
|
| гептыр,зад даварар гелтыр
|
| гет,изды гет кьыӀрчӀид виъи
|
| гивикьыр,хыных гийикьыр хабармыхда
|
| гивхыӀр,га̂диес рыш гирыӀрхыр
|
| гивхьир,халды кьыхьʼнува хуӀр гивиркӀа гьавыр йисырыкла
|
| гивчир,кьыхъ зирыхда гивчира
|
| гигу,гигуйед екуле балад шаракмар ани и
|
| гим,гима йагъмиш дишира хыле
|
| гирдаб,изды гирда́бад сылабыр бара йиъи
|
| гичӀ,зас кучийа гьасса гичӀера
|
| гичӀ гивир,"вад изды хынхыс гишʼ гивир, гьымыъ гьановус гичӀера"
|
| гичӀ йӀивхыӀр,зас ублиила гичӀ йыӀвхыр
|
| гичӀ левир,зас ублира гичӀ левир
|
| гичӀ липхьур,зас ублиила гичӀ липхьур
|
| гичӀир (Ӏ/2/3/4),
|
| гуджлид,изды дид гуджлид йиъи
|
| гурджи,зу гурджи́йешикван таныс йишир ай
|
| гуьзге,гуьзги́йа гъагъгара гьесым
|
| гуьзет выъыр,зад вы накьала хъуъ гуьзет гьаъарай чей раӀгъас
|
| гуьлегʼ,гуьлге ипхьура дыд
|
| гъабгыр,зер сываъа гъабгыр
|
| гъавырсыр,пешита лурзуне изды ухун гъавырсыр
|
| гъами вишир,"ара йыӀвхыйне, шесай чаврийи гъами выкысы"
|
| гъара йиӀвхыӀр,печед рак гъара йыӀха
|
| гъацӀулды,"масдикʼе гъацӀулды гьукьликан дуруъус ихтияр адиш, гунагь виъи"
|
| гъачутхъур (4),дын рачулхъара
|
| гъаъ сивигыр,гъул гъаъ сига
|
| гъаӀвхыӀр,зад хьыва харад гъа́ӀйхыӀр
|
| гъаӀнды,ихьды муӀкъа бала гъаӀнды чӀирчӀик а
|
| гъваб,паӀхъвалед гъваб кивид хьета ара
|
| гъевир,
|
| гъевкьыр,зас гъейиркьара даварар
|
| гъевуркур,нин захьда гъеруркара зы гъаъ ыхыра хьур
|
| гъевчӀур,гьейван гъевчӀур вигьʼа
|
| гъехъевчӀур,гьейван вичӀ гъехъевчӀур
|
| гъигъды,лыз гъигъе гьишир
|
| гъил,гъили бинт гъани виъи
|
| гъилды кьан,гъи́лды кьанык родинка кине виъи
|
| гъилийды,гъи́лийды подоша ыхьды виъи
|
| гъихьир,гьейванара гъихьир хыных
|
| гъовгур,зас букvа гъовургара
|
| гъовгъур,зад гьарйигъа гъабгъура гьад
|
| гъубагъ,сагъу гъубгъумашис йес ит гьаъара
|
| гъул,зы гʼакара гъулʼа гъа
|
| гъуӀд,гъудырыква ваъара рыкь
|
| гъуӀн,изды гъуӀна сукьура тӀебебыл
|
| гъуӀрдиген,рыш сархьара гъуӀрди́гена
|
| гъылыгъ,хъарийера гъылгъымыкла выъыра хъайгъанак
|
| гъыӀ,зы гъыӀла хьу лечур
|
| гъыӀб,гъыӀбырыкан маӀгьлийе сухъура кику
|
| гъыӀбри,гъыӀбри́йа гъани и туш
|
| гъыӀдилды,машмаш гъыӀдиле вишира
|
| гъыӀлд,ваз виъи гъыӀлдид
|
| гъыӀр,хыных вулхъара гъыӀрайкан
|
| гъыӀрды,гьеми эдемийед гъыӀрды чӀарбыр и
|
| гъыӀрч,гъыӀрчид йигыкла гьыъыра шашлыкбыр
|
| гъыӀрчехъан,зы таныш йишир гъыӀрче́хъанекан лучеква
|
| гъыӀчӀгъыӀчӀ выъыр,ригира гъыӀчӀ-гъыӀчӀ ваъара
|
| гыбыл,хаӀле лыӀхды гыбы́л ани и
|
| гыва̂ли,гыва̂́лʼа гъане виъи муӀлухъ
|
| гыва́ъан,кӀыне нине лаъара гыва́ъамбыр
|
| гылымат,фAтӀима гъани и гылы́мат
|
| гымыш,мид халхалакӀбыр гьыъыр а гымы́шекʼла
|
| гырцӀ,хьазʼайкайера лызыд гьыъыра гырцӀмыс
|
| гытӀ,сыхъылыра гытӀ ахьара
|
| гытӀи,кьуӀл кивирхъера га̂тӀи́йе
|
| гыӀх,гыӀхайи хъʷан лицӀура ус кʼагъытӀыр
|
| гьабтӀур,са тике гьатӀва!
|
| гьава,гьавыйи ад пычӀид ил
|
| гьаварсыр ~ гьаварцыр,"гьавайена гьамарыс, ахъывгас диш баду ; зер укьухда гьаварсыр"
|
| гьазырды,гьазырды илесды
|
| гьайван,зад бала кьыли гьыъырай гьайва́н машикла
|
| гьакь,гьакьала хьач гъани йиъи
|
| гьакьал,гьа́кьалад хыных ыхыра кьыле ваъас
|
| гьамкьуды,гьамкьу́ды vахт выкыс нейс зад гьаъара илесдыъ
|
| гьапхыӀр,"зад тылийе дагьар сыӀвхыӀйне, тыла гьаӀбхыӀр"
|
| гьарай,гьарайбыра ара кичдил кьарай даватмык
|
| гьарай выъыр,хынимеше кучийе гьарай ваъара / гьарайбыр гьаъара
|
| гьарамзада,гьарамзада̂йера наӀрды гвалах ваъара
|
| гьарчед,гьарчед сурухда лувзурай машин
|
| гьаӀйаа,гьаӀйаа абыр адиш
|
| гьаӀйиф вишир,"йес гьа едеми гьаӀйиф гьишир, йихды йиъи"
|
| гьаӀйиф выъыр,"зад вас зер гьаӀйиф гьавыр, маса хъывырдиш"
|
| гьаӀкь,гьаӀкьакан дуьзды гьаӀхъ гьыъыр
|
| гьаӀмп выъыр (4),ми тыӀыйера гьаӀммеше гьаӀмп гьаъара
|
| гьаӀракьи,гьаӀра́кьы мара
|
| гьаӀсаба выъыр,"рыхь, гьаӀсаба гьаъ чӀабылер ; хынхыс гьелеки гьˤасаба гьаъас гьацӀардиш"
|
| гьаӀфда,гьеми гьаӀфды зырыхьырай хъонды даватык
|
| гьаӀъ выъыр,йимилера гъиӀгъена гьаӀъ ваъара
|
| гьейван,гьейванакан хенимер дыхыра сыва
|
| гьейег,гьейега гъейгъа зад гъуӀхур йак
|
| гьеш,гьешилды хьед хъилцӀара чагъыйес
|
| гьеъ раӀгъыӀр (4),вад шуддаъ гьеъ раӀгъара!
|
| гьивигыр,выгӀлира къари гьиригыр халаа
|
| гьубгур,гъийгъа ихьды шура зас чӀабал гьубгасы
|
| гьубкьур,накьа миъарасады чӀуб гьубкьурай
|
| гьугъал,гьугъа́л гьугъага йесетхьыр
|
| гьукьле кийир,"зад гьад гьукьле кийир, шувна сукьусийден"
|
| гьукьлʼады ~ гьукьулʼады,ихьʼды гьукьлʼадыбише тербийет вылцӀарий йес
|
| гьукьул,гьукьли лыъира vидра
|
| гьукьул ховкьур,нине духарды гьукьул ховкьур
|
| гьупхьур,изды ухун гьупхьур
|
| гьуӀрмат выъыр,вад зас гьуӀрмат ваъарыма?
|
| гьуӀрмет ~ гьуӀрмат,гьеми инсанара зас выъыр гьйрмат
|
| гьывыр,артухды усбыр къуншийес гьывыр
|
| гьыкыйид,
|
| гьыныш,зы гьынчи иламиш риъи
|
| гьыргьыр выъыр,"шуддаъ вед гьыр-гьыр ваъара, динджена сыдкьа"
|
| гьыхды,зад мешур тивхъанаъала йихды памидорбыр
|
| гьыӀргьыӀр выъыр,ригида гьейванара гьыӀр-гьыӀр выъыр
|
| гӀал,гӀал екена самахː дыд ибгьусы
|
| гӀал йиӀхыӀр (4),хынхыра ечирыс гӀал йˤыхыр
|
| гӀам,хьытӀад га̂тӀыйид гӀам кивиртӀара
|
| гӀар,изды зирыс гӀар йиптӀыр
|
| гӀаргӀал,зад даварашис гӀаргӀал севирай
|
| гӀыргӀымды,мид рыкьык гӀыргӀымды исуут
|
| гӀырыгӀ,гилды гӀыргӀыкʼла хъыӀмче гьаъара
|
| гʼагъачӀипхыр,зы гʼагъачӀирхырай хъутӀуд джигыйаа саъ
|
| гʼовгъур,едемира гʼовгъуръай джуду муӀкъ
|
| гʼовкъыр,тылы тиняя миъ гёвыркъара
|
| давар,изды давар хъиткьыра
|
| дават,даватбыр ага инсанар шад дуруъура
|
| дагул вишир,зы гъагуне вы дагул гьиширай
|
| дагул выъыр,изды гъуьбагъ сирыра дагул гьавыр
|
| дагъма ~ дамгъа,къамчийера етыр дамгъа лейира
|
| дагъыстан,дагъыстана балад чӀел ани виъи
|
| дагьар,дагьрымыд кьанехда гӀар гини виъи
|
| дад выъыр,зад ми итыд дад гьавыр
|
| дадал,дадалекʼ кьык кини и
|
| дадамиш вишир,"къуншис кар гьывыйне, гьад дадамиш гьишир, гьаммише руъурий"
|
| дадамиш выъыр,нине хыных дадамиш гьыъыр джиды джибра руъус
|
| дай,ихьды гьейванара дай выъыра
|
| дал,далыры шурук сувкьура
|
| дам,дама сибе ани и
|
| дамар,ебыр дамраа гъаъ виъи
|
| дан,нагъбыр даныыла саъ йиъи
|
| дана,данаймаше укь илера
|
| дараку,диды хыладис дараку рыхыра
|
| даракьды,гъылгъыд даракьды
|
| даракьды,хаӀл даракьа гьишира
|
| дарваза,дарвазийа гуьлегʼ гъани йиъи
|
| дарц,дарцымы хынимер хаӀр даъара
|
| дашкъала выъыр,зад ми гада дашкъала гьыъыр
|
| даъ,ихьды зер рывгӀыра даъ бала гини виъи
|
| даӀхъ,изды даӀхъале хъер ани и
|
| даӀъви,ихьды бабадид даӀъвийала хъиркьыра
|
| деве,изды хыных девийала саъ сейчӀур
|
| дега,ихьды багъде дега гъани и
|
| делид,делид кучийе кичирхъыр
|
| деринды,"гьай маӀв ара саъ, дерин йиъи ; къуй ваъ деринана"
|
| дерйагь,дерйагьа балугъмаше хьед гьаъара
|
| джагварды,джагварды зер мевез
|
| джад,джадад устар
|
| джалах,"изды йеддара джалахбыр, гъийгъа гьыкысы гьугъвал"
|
| джам,джама зас рыӀкь ав а
|
| джамаат ~ джамаӀъат,ихьды джамаӀъат гивкьыд виъи
|
| джан,гьанудды джанди бала ичбыр гьани и
|
| джандак,кьуцува сейра даварад джандак
|
| джар,некыс калинды джар вырыӀхыӀра
|
| джвел,чулʼде джевелер сыъыра
|
| джегьил,джегьил рыш
|
| джегьра,рыш джегьрийид тӀыбчӀе ыӀрхыр
|
| джиб,джиба еч ивхир
|
| дживаб гьывыр ~ дживаб хъывыр,"гьанов вас шув дживаб гьывыр? ришера гьановыс са дживаб гьывыр, гадийера=хьа гьановыс дживаб хъывыр ; гьанов шув дживаб гьывыр?"
|
| дживаб гьыъыр (4),зад гьановда са дживаб гьыъыра / гьухьура
|
| дживыр,ихьды дама дживырмар ани и
|
| джига,джига тӀаъаӀм кид въи
|
| джигьил,джигьилешихда кьва бала а
|
| джикʼды,изды суса джикʼды ухун лавара
|
| джил,джиле гет севира ~ лувкура
|
| джинс,
|
| джунукӀ,изды бабайды улабыр джунукӀад ка йиъи
|
| джуьлʼды,зад накьа лешура джуьлʼды шагар
|
| джыбыр,тӀилейера джыбыр гъавара
|
| дзыдзых,дзыдзых идди вуруъура
|
| дзыр,хура гина дзыракла гьаъарий къабыр
|
| дибир,дибирара кьуран кьа̂ле ваъара
|
| дид,зас изды дид гьасːа хъыгара
|
| дикӀай,ихьды кьаӀсдыбише дикӀайаа хаӀн раӀгъарий
|
| динджды,динджды инсан гъыгъена йешера
|
| дирид,машина дирина раӀка виъи
|
| дуймиш вишир ~ дуьймиш вишир,"зы гитырыла дуьймиш гьишир, гьивигыр халаа"
|
| дуймиш выъыр ~ дуьймиш выъыр,ми тылейера дуьймиш гьыъыра зы
|
| дуламиш вишир,йе йезыр хъезыр дуламиш дуруъура
|
| дуламиш выъыр,зад изды хыдыл дуламиш гьаъара
|
| дунгъуз,дунгъуз тинʼа лаъ хъиви
|
| дунк,гъыӀб дункаала саъ ловчӀирай
|
| дур,зад виъилера рыӀкь дурукан
|
| дур,выды дур гьуш и
|
| дусдагъ,едеми дустагъдʼа хъыркьыра
|
| дуст,дустар дыкьасы рак ачых гьаъ
|
| дух,изды ухуд духара зас ухун левшура
|
| душман,душманара халыс цӀай йыӀхыра
|
| дуьзды,зад агыр дуьзды ус
|
| дуьзем,ихьды дуьзема кьа̂хьды муӀк гьани виъи
|
| дуьземды,зад дуьзем гьыъыр чӀир
|
| дуькар,дуькарас гьулхъас гьыгара деймукан
|
| дуькӀʼ,зас дуькӀʼуд йигʼ гьыгара
|
| дуьлти,диринды дуьлти
|
| дуьнья,дуьнйа вугъургъара
|
| дуӀъаӀ,зад дуъуӀйид чӀелбыр гьаъара
|
| дыд,дыд вугъургъара аӀйнийи
|
| дыкьиӀлды,нине лешура дыкьылды хийарбыр
|
| дылан,ихьды гьейванахда дылан кейир лейирхаӀра
|
| дын,изды бабайе тӀуркара чӀаба̂лед дын
|
| дырмых,дырмыхакван зад кьурукь йагъмиш гьыъыра
|
| ебыр,изды тӀилийаа ебыр гьавыра
|
| евелды,ихьʼми хьайма евелды мабад ви
|
| евлемиш вишир,шесканде зы евлемиш гьишира / ришира
|
| евлемиш выъыр,йед ихьʼды дух / рыш евлемиш гьыъыра / гьарыра
|
| евчӀир,цӀигьира багъдʼа калʼам евичӀерай
|
| евчӀур,рыш хала ерчӀура
|
| ег,цӀугьулешис егбыр рыхыӀр диш
|
| егъвийир,зер вихьʼаа егъви́йир / гъаъ гъе́вир
|
| егъевчӀур,дид халаа гъа егъечӀур
|
| егъипхьур,джиба гулегʼбыр егъитхьур
|
| едеми,едеми квамыра ачӀирхьыра
|
| екед,зы йешемиш рыъыра екед хал
|
| екул,ихьды чардаха шуркумашды екул ани и
|
| ермени ~ армян,ерменийешды чӀел зас вайӀар диш
|
| ехыыр,ехыыр гьанова джурухьуд гьыъыр
|
| еч,ихьды баадгъде балад еч гьани виъи
|
| заз,изды тӀили заз ыӀхыӀр
|
| замана,дуьнйе замана вуруъура
|
| зарафат,зад вакван зарафат виъи гьавуд
|
| зеле,изды гъилабакʼ зелебыр кʼагьура
|
| зер,изды зер кьибкьыра
|
| зимаг,зимага гъани и багӀад дагъарбыр
|
| зиндан,изды выгълира зиндана чӀинакӀ раче ваъара
|
| зинджир,хьылеше лавара зинджир гардана праздник ага
|
| зуба,гьанув зуба виричӀе гьавыр
|
| зукьваӀл,къина зукьваӀл вуруъур диш
|
| зур,зуьруьген
|
| зур гьыъыр (4),хынхыра зур гьыъыра
|
| зуьзенгʼ ~ йуьзенгʼ,йуьзенге гъил ихьине кӀатышир саъ ситхур
|
| ибтӀыр,накьа ихьды цӀигь иптӀыр
|
| ивхьир,зад хьыв ивилʼхьера пакета
|
| идды,идды къырзбыр лиъир
|
| идж,чӀа̂ба̂лʼаа идж лыъыр
|
| иджилас,син инсанаа йитхырай иджиласаа
|
| ийеси,зы таныш йиширай халды ийесийекван
|
| ийсан ~ инсан,зас син инсанар муӀкьу ад дацӀара
|
| икь,аныв икь виъилер диш
|
| ил,халы чапалды илид хьура
|
| ил гьишир (4),хьывад (хьывакла) бытрʼад ил гьишира
|
| ил гьыъыр (4),"зад йигыкла (= йигыд) ил гьыъырай, аӀркьир адиший"
|
| илаамиш вишир,гьад за илаамиш йиъи / диш
|
| илаамиш выъыр,зад ме хыных илаамиш гьыъыр зас гьыгадека
|
| илесды,и́лесды батратӀ кӀарбыр киъырай
|
| илчи,
|
| ипхьур,ирхьва!
|
| ирды,риша гъани виъи ирды йалыхь
|
| ирейхаӀн,ирейхаӀнад ил батӀрад
|
| ирин,иринаа тӀурбыр хьесыма гьишира
|
| исалды,ихьʼды халбыр йиъи исалды
|
| иситма,иситмы йаклʼа джандиш чатын руъура
|
| искӀам,диде искӀамаа хут сывхыр
|
| истегли вишир,ми рыш зас истегли ришир
|
| истегли выъыр,"зад ми нисе истегли гьыъыр, йидж пыч гьишир"
|
| ит,къинаа тамызды ит ани ъи
|
| ихтилет,гьанывды ихтилетбыр изды убрура лебчур диш
|
| ихьад,зас ихьайи участка руъус
|
| ичи,изды ичи кьара йиъи
|
| ишармиш вишир,йакв ишармиш руъура
|
| ишармиш выъыр,йакв ишармиш гьаъара
|
| ишигъ,ичгъыхда гъыхана гъаргвара
|
| иӀхдийар гьывыр,мешебегера иӀхдийар гьывырдиш дам лука гьаъас
|
| йава вишир,вы шув йава гьишира?
|
| йавад,вы шиви йава́ гьишир ад?
|
| йаваш вишир,"саӀат йаваш гьишира ; зы йаваш ришира, вы гуьзет гьаъара"
|
| йаваш выъыр,"зад даварар йаваш гьыъыра, выды давар=хьа ара кʼаъас=хьур"
|
| йавашды,поезд виъи йавы́шена
|
| йагъмиш вишир,халды бейда хьыле йагъмиш дишира
|
| йагъмиш выъыр,йагъмиш даъ хынимер михьʼтабад беийда
|
| йазна,зад йазнайес гьермат ваъара
|
| йак,йак лиъир гара кьува йибкьым батана
|
| йакв,йаквас вирыгъ лывхара
|
| йалыгъ,хьылеший йагълыгъ лов ара
|
| йамаг,халы ъыра йамаг
|
| йардуст,захда анеди йардустар
|
| йахв,зад гъейгъа ъыӀхыӀр йахвбыр хайма гъавыршес
|
| йац,йацара ъаӀраби деъера
|
| йац,гъырчед ыгьир йац йивгьиръай
|
| йаӀхъ гьыъыр (4),вад шуддаъ йаӀхъ гьаъатӀи
|
| йаӀхъ китхьур (4),изды чӀилмыла гьановыс йаӀхъ китхьур
|
| йезуб,йед ливира син ихьды йезуб
|
| йезуб левир,зад быга йезуб левисы багъды
|
| йер,гьеми йера сигӀыра
|
| йери,зад йери истаькӀаьн чейид варагъы
|
| йетим,гьеми хыных йетимна кьыхьийшир
|
| йеш гьыъыр (4),зад быга хьытӀад йеш гьаъасы
|
| йешемиш вишир,йе къина йешемиш дуруъура
|
| йешемиш выъыр,гьад едеми йешемиш гьыъыра аллагьара хьудцӀурды сыда
|
| йибгъыр,зад ригъара къабыр
|
| йибкьыр,багъде йибкьыра цӀигь
|
| йибкӀур,даватмыд бадаана раӀхъ йибкӀура
|
| йибтӀыр,гьейванад гъилабыр йитӀыр
|
| йивигыр ~ гьивигыр,нехырхъанера йиргара даварар хьынас
|
| йивикьыр ~ гьвикьыр,ихьды багъдʼады ечбыр гьасса гьикьыра
|
| йигӀ гьыъыр (4),быга йед ридде йигӀ гьаъасы
|
| йиз,йизырыра ацӀ гьы?ыра
|
| йикь,"зад ихтилет гьаъага, йикьа джиды ихтилет хьуъ ейир"
|
| йикье выъыр,къуншийера изды тыла викье выъыр
|
| йикӀе утхур,"зас накьа йикӀʼе утхур гьухьус, вада захда рыкьа хьур ; зас гъийгъа йикӀу удхура халаа китаб ; кӀыб лаптӀур михьʼтаб йикӀу утхур англиский"
|
| йикӀии гъа,зас син йикӀи гъа
|
| йикӀии гъамаба,зас вы гьихана йикӀи гъамара
|
| йикӀмыкьа вишир,"зас аӀркьыд ил гьишийне, изды йикӀмыкьа гьишир, хьуъ ларыр"
|
| йикӀʼ,йикӀʼ йеддара
|
| йилег,шиназыра йилег мыкан гваллах ваъара
|
| йимел,зы кьычи ришира йимелка
|
| йис,йис кʼавыр син валагбыр пыч гьишир
|
| йисды,ми диван йисана гъавыгːара
|
| йихьаӀлʼ,йихьаилʼ йибкьыра ихьʼды багъде
|
| йиӀвхыӀр,хынхыра гъийгъа йыӀвхыӀр гъыӀрч
|
| йулдаш,изды йулдашира зас кумар гьыъыр
|
| йургъан,йургъан ейвисма?
|
| йуш,йуше йекьыдий хала
|
| йуьтӀел,йет ачих гьыъыр йутӀелбыр
|
| йуӀкьды,хуӀлуӀд гушек лешус йуӀкьа
|
| йуӀх,йуӀхыд усбыр гьыъыр
|
| йыгъ,йыгъа маъ асыд гвалахбыр
|
| йыӀкьлекды,изды йи́Ӏкьлекды хынхыд дур йиъи маалик
|
| йыӀх,чабылид укьлеъад йыӀх илера
|
| йыӀхын,минывды хыных кьей рыкьыра йыхын гъан
|
| камды,ми пуловак хел кам и
|
| кантӀ,гьанува кант рач гьыъыр
|
| капыр,гьамы анувда рачды капыр хьа
|
| кар,гьабишда ъаггырай шивиден кар
|
| касиб,"касиб едеми ; касибас шадвалды гъовгасдиш ; ма шу кӀа̂сиб е, са шу кат хьуда е"
|
| катхуда,катхуда(д) къунши
|
| катыхды,гьанувды катухды хыл зак кивыкьыр
|
| кафан,гьабиши кафан хъыбкьыръай
|
| кач,цӀигьид качбыр екед и
|
| ка̂шир,зад бала вахт веъе ка̂шир дживлид
|
| квам,къову гъад квамаала хаӀл гъаргвара
|
| квам левир,"изды баду симырыхда хъипхьур, квам левир / липхьур ; масалы квам левий"
|
| кевиркыр,хыных мигьʼтаба керкасы
|
| кегъвийир,хукад дал кегъийир
|
| кегъевчӀур,пӀапӀрысакла кегъийичӀ!
|
| кегъипӀир,зад кегъипӀир ми бадур
|
| кегъовчир,"гьей, вы шиви кʼагъа̂йчид? ; зад тыъа бизаравыр, гьад кегъо́вчир ; суьрийа кегъовчир, гьаӀпхыр"
|
| келле,йед гъейгъа зирды келле ливирай
|
| керки,изды выгӀлира керки дуб хъыъыр
|
| кеф,гъийгъа ма̂рийеда ха̂нимешис кеф хан гьиъи
|
| кеф диъир (4),гьанова дерйагьада сукьур кеф деъера
|
| кехълевчӀур,магьаӀммад гвалахаклʼа кехълечӀур хала хъиркьыр
|
| кехъливир,гьабиши рыӀкъːа кʼахълийирай цӀай
|
| кехълипӀир,зад гьейван кехълипӀира
|
| кибтӀыр,чӀил ууласа кипӀта
|
| кивикыр,хыных мибишик кикара
|
| кивир,кьел кивира
|
| кивирхьара ~ кивирхьыра (ӀPFV),кьарчейид хыдылды кирирхьара
|
| кивхьир,кьаӀсды едемийера кихьира ехтилед джуду ъуӀмуӀрдилкады
|
| кивчир,хыбык суьрийек кивчир
|
| кивчӀур,кийчӀ гвалахас
|
| кивыкьыр,зад зиры хыл ки́кьыр
|
| кивыр,тӀитӀ кивийа!
|
| кивыхыр,еч кивихыра
|
| кигъипхьур ~ кегъипхьур,хукала еч кигъи́бхьурай
|
| килит,наӀхан рак килит дакан гъигъаъара
|
| кипхьур,зер гъыӀла саъ хьийе кибхьурай
|
| китаб,китабала бала карбыр гьацысы
|
| кичипхъыр,ит кленкайек кичитхъыра
|
| кичипхъыр,рыӀкъа гыдийер кичитхъыра
|
| киӀвхыӀр,рышера киӀрхˤыра зирыс
|
| киӀвыӀхыӀр,чей кийхыра ~ чей кихыӀгьаъ
|
| класс,мид виъи ихьды класс
|
| ков,изды ков веддара
|
| ковха,зад ковхайис обрашаца решир суъал решатас
|
| куб,гьад йаваш йишира куб ваъас
|
| куб выъыр,ихьʼды бабадиде бала куб гьавыра
|
| кубук,вылыгмар гьыхана тамыз гьишин бадана кубкук кихьир гьыгара
|
| кукды,"рыӀкьыӀхъ араа кукды йак йиъи ; зер кук виъи ; зас гьугːуд зер, кукды виъи"
|
| кул,ихьды багъде кулбыр гъани и
|
| кулак,кулак вишийне хукбыр хилгара
|
| кумаг,гьынчид кумо̂́гдикан йед ми гвалах лаптӀа выъыра
|
| кумаг гьывыр,изды хыдылара зас гьаммише кумаг вылцӀара
|
| кумаг гьыъыр (4),вад зас быга кумаг гьаъасыма укь машина лахъаъас?
|
| кунде,хьувбыр гьаъас кунде савыра
|
| кура,зад кура̂́йе хьувбыр гьыъыра
|
| курси,"зад мигьман курсийе сагъура, зы чӀиле суркьур"
|
| куруг,"къалайчиера симаварас къалай вылцӀага, куру́г кявара"
|
| курус,джиды курус гьавайа?
|
| куч,кучира цӀикӀер гьыъыра
|
| куш,зад хыных куше луза гьыъыра
|
| куьгьнед,куьгьнед гьейега йичӀердиш илесды гьаъас
|
| куьлегʼ,гьанова зы кулʼгʼуьра йыӀрхыр
|
| куьмгъар,куьмгъала лаъ хьум руъура
|
| къабыр,"былахадады къаб, лаъ хъахъа"
|
| къавырмиш вишир,"маъбыр къавырмиш гьишир ; йакбыр къавырмиш гьишир, бегьем и / гьаӀзыр и"
|
| къавырмиш выъыр,хьыдыӀнова йак къавырмиш гьыъырай
|
| къагъ,изды кантӀ къагъала а
|
| къаз,гьыты къазмар гьиле йиъи?
|
| къайнерды,"чей мыка, къайне́р ; рыкь къайне́р виъи ; зас выгара кӀартошка къайне́рара"
|
| къала,къалыйа саъ батӀрад рыш риъи
|
| къалай,евел къабыр хъа арий къала̂йикван
|
| къалинды,директора килхьера къалинды кʼагъата
|
| къамчи,изды гьейванахда къамчи́ ани вии
|
| къапхыр,гьеш къапха
|
| къарг,йед къарг хъывгыра гьубгас
|
| къаргъыш гьыъыр (4),къуншийера къуншийахда къаргъиш гьаъара
|
| къари,гьиле риъи выды къари́?
|
| къари рыъыр (2),зас духарыс къари риъырай
|
| къари хъарыъыр (2),зад шес къари хъарыъырай
|
| къатир,ихьды къати́ракван ус хъихьера
|
| къач,дидды къачбыр кьаса йишира
|
| къачах,ихьды дама къачахар ани диъи
|
| къаӀбай,семычкайед къаӀбайбыр хьачӀидхьа
|
| къаӀркид,ми чей къаӀркид
|
| къаӀцӀ,къаӀцӀылыкван пешаа кьышен левшур симавара ава
|
| къер,изды ришед гьухъле къер ани и
|
| къизил,къизи́л тамызды йиъи
|
| къипкур,къарийера лызыж къиткур
|
| къирагъ,зад лихира тарилка къиргъы́ ~ къира́гъде
|
| къирмиш выъыр,изды диде гъирар къирмиш гьиъир
|
| къов,къовык лʼаъ саъ хъине виъи лампочка
|
| къуй,vедра̂йед хьура къуйде
|
| къум,къуьмейихда гиркӀыра
|
| къунши,зы къунши́йекван мыӀха гъыхырай
|
| къургъушин,чӀирыд кьанʼахда гит шунурбыр къургъу́шинед йиъи
|
| къурмиш вишир,саӀъат къурмиш гьишира
|
| къурмиш выъыр,нине саӀъат къурмиш гьыъыра
|
| къуруд,гъейгъа гьава къуруд виъи
|
| къутар вишир,"за къачахар салатӀ дишир, зы гьабишекла гуджера къутар гьишир"
|
| къутар выъыр,зад гьад къутар гьыъыр сирыкла
|
| къуцӀ,ус вуцӀага къуцӀ лʼагъура
|
| къыӀбды,мид дивана гъани и къыӀбды гъудигенбыр
|
| къыӀгъ гивхьир,"зад хьуъ кипӀийне, тыла къыӀгъ гивилʼхьера"
|
| кыб,йед кьыӀйиз гьыгːыд ухъун хъыъыр гьыъыра
|
| кыли,кыли хьура йивхыра
|
| кылынг,кылынгакан арх ваъара
|
| кыцицелʼа сувкьур,"устӀул адишна, зы кыцицелʼа суркьура"
|
| кьабыл вишир,зас гьа едеми кьабыл гьишир
|
| кьабыл выъыр,зад йиркьыд мигьман кьабыл гьыъыр
|
| кьабых,зад ичирды кьабых тамыз гьыъы
|
| кьамчел,зад рышис гъыйгъа кьамчӀел выърай
|
| кьан,тӀеа vидрийид кьане чӀыӀхбыр кине и
|
| кьатӀ вишир,джагварды зирды кач кьатӀ вишир
|
| кьатӀ выъыр,быга усбыр кьатӀ гьаъ
|
| кьацӀ,гъыйгъа изды кьацӀыс гъубагъ йибдырай
|
| кьачӀ,кьачӀалды рыкь ваъара
|
| кьаӀб,кьаӀба хыных а
|
| кьаӀрды,"кӀаз кьаӀрды виъи ; йиркьыра халаа, гьад кьаӀрды йиъи"
|
| кьаӀсды,вихьʼды тыла бала кьаӀса виъи
|
| кьваб,хьлади кьвабыр лихьирай
|
| кьвакь,кьвакьумы сыткьыр хъуб ваъара
|
| кьванакь,хынхыра кьвана́кьа у кьанфитбыр йиткьырай
|
| кьварч,гьейванад кьварчес ег вырыхыра
|
| кьвеъ,
|
| кье,кьиекла хьубыр гьаъарий
|
| кьел,гъыйгъа зад кьел саъсавырай
|
| кьилиндж,кьилинӡ̌мыккван кичет хъырай
|
| кьимет,фруктаймыт кьиме́т бахьар йишир а
|
| кьин,хынимише кьин гьыъырай нахаӀк валды ваасдиш хур
|
| кьир,кьирыкла хьуӀр ваъарий
|
| кьисмат,вас кьисмат йиши
|
| кьиӀлды,кьилды кьелзыр
|
| кьувалы(д),ихьды къумши кьуваллы и
|
| кьувасыз(ды),кьувасыз(ды) едеми
|
| кьул,вихье кьул гьыъырай кьулакла кьуч гьыъырай
|
| кьуӀбкӀир,изды бабай кьуӀркӀира
|
| кьуӀл,кьуӀлешды хылʼа хала седхьыс джишира
|
| кьуӀлуӀхъды,кьуӀлуӀкьды мамадурбыр лиъирай
|
| кьыдыкь,изды хьылид кьыдыкь чахьаргур
|
| кьык,кӀытирды кьыкы кьат сыхьырай
|
| кьылды,зад кьылды ухун левшура
|
| кьыле выъыр,"хынхира китаб кьыле гьаъара, мышет маъ"
|
| кьылтан,хынхыд кьылтанʼа родинка кий
|
| кьылыкь,
|
| кьын,ихьʼды пагъде кьын евчӀурай
|
| кьырыб,рыкьык кьырыб кид йак киъирай
|
| кьырыкь,кьургъухда дагьар гине виъи
|
| кьыхъ,йес накьа кьык виширай
|
| кьыхьды ~ кьвыхьды ~ кьойхьды,кьвахьʼды инсанар гима суьткьуьра
|
| кьыцӀды,зы гуджːера ейхьыр кьыцӀды ригːе
|
| кьыш,кьыш тамыз гьавыр ~ тамыз гьыъыр
|
| кьыӀд,зад йикьасдид кьыӀйис йсбыр гьыъыра
|
| кьыӀрчӀид,"даӀъвийа гьыхыр, ихьды бабадид кьыӀрчӀе гьишир"
|
| кьыӀрыc,кьовыхда кьыӀрыс киъыра
|
| кьыӀчид,кьыӀчи гьышид инсан гвалах ваъас вуруъур диш
|
| кьыӀчид ~ кьыӀдыч,зад кьыдычӀекан кьад авырай кызид
|
| кяпаӀгъ,сирды кʼапа́Ӏгъ еке йиъи
|
| кӀаз,гьаныва кӀазылыкван хьед идхъырай
|
| кӀа̂зит,кӀазитаклаа самолʼот гьавыра
|
| кӀакӀал,йед лешур кӀакӀалбыр хьачӀитхыр лецӀуру
|
| кӀар,"тиъаа джиле кӀар йиъи, меъека"
|
| кӀарымай,баба̂йе йез кӀарымай хайма гьавыр
|
| кӀатӀ,накьа йеед кӀатӀирды рыкь гьавырай
|
| кӀа̂шен,зад гъыйгъа печаа кӀа̂шен гьавырай
|
| кӀаъды ~ кӀыъды,ми сеъ кӀыъды гуьлеги вихьид
|
| кӀаьтхаймар,гьаныва кӀʼатхаймар дуьхуьра
|
| кӀеддал,йед кӀеддалед кирпичбыр гьыъырай
|
| кӀир,кӀыр дыкьылды йиъи
|
| кӀочӀды,гьад едеми кӀочӀена ечӀур
|
| кӀутӀкӀутӀ выъыр,кӀытӀырира кӀутӀ-кӀутӀ ваъара
|
| кӀутӀу́н,зад гьухьура шувна жаарит ваъасийден ча^ба^лед кӀутӀун
|
| кӀухьʼ кивыр,зад хыдылас / хыдылад даныс кӀухьʼ кивыр
|
| кӀуьхʼ,да̂да̂лед гьуӀлеӀхьды кӀуьъ
|
| кӀычӀ,гьанува син кӀычӀбыр ъыъырай рубашкайед
|
| кӀышды,"ми илесди киъыр гьыгара лиӀхды шыгалад ваъ, кӀышды ; кӀышды ухун"
|
| кӀышниш,зад накьа кӀышниш везыръай
|
| кʼагъвыъыр,гьанува ихьага кʼагъыъыра
|
| кʼагъовгъур,рышера шийибыр кʼагъагъусы
|
| кʼогъубкьура,зад хыӀйар кʼогъуӀдкьур
|
| лаазимды ~ лазимды,мид кар зас лаазим диш
|
| лабтӀур,"выгӀыл, лаптӀа ваъ, ихад вахт виъи"
|
| лавкыр ~ ловкыр,бабай йуше ларыркыр рекьир
|
| лавыр,рышера ухун (уу) лавыра
|
| лавыркыр ~ лавкыр ~ ловкыр,гетишды хынимер гьамːиши диванаа ларкара
|
| лавырсыр,"плиткайед хырыда маӀгъв, нек гьаббыссамате лавырсасы"
|
| лазим вишир,"захда йикьа, зас вы лазим и ; зас сим лазим вишир сетка хъаъас"
|
| лакь,лякьа джигьиз а
|
| лалды,"ми гада лалды йиъи, гьамːеши трезвый"
|
| лар,изды хыных лардик кирхьур
|
| лацӀыд руд,йед кьыӀйис лацӀыд рудбыр гьаъара
|
| лачӀипхыр,зер лачӀипхыр хьидила
|
| лаъ левшур,шагардан джылʼа зад лаъ лехъешур
|
| лаъ лувзур,"учител класа ечӀуне, хынимер лаъ луьлзур"
|
| левигыр ~ левыгыр,гьанова левиргара ухун
|
| левикьыр,кӀыбка лерикьа!
|
| левир,гъийгъад йыгъ мыӀхаӀ лейисы
|
| левчӀур,гьейван сываа лаъ левчӀур
|
| левшур,зад къумшиеда дархилахъ левишура
|
| левыхыӀр,хьынне накьв левырхаӀра
|
| лейихжы,гьемид рыш гьеми гадийес лейих риъи
|
| лекьизар,"ихьды ришид аперасия гьыъыр, лекьизар эгъипӀира"
|
| лемпе,лемпийид гъара хьуъ тӀебебел йагъмиш гьишира
|
| лепӀир,нине зала хыл лепӀыр
|
| лецӀ,лецӀурды бейда чейлагъ ани и
|
| либкьыр,лызыд литӀкьыра
|
| ливир,зад ливир рыкь
|
| ливкӀур,"лампочка ливикӀура диш, гьад гьупхьура"
|
| ливсир,фатӀимара лиши́р йеш
|
| ливхьир,зад миъ уу телефон ливхьир
|
| лийкӀва выъыр,халды ишигъ лийкӀва гьаъ
|
| липхьур,изды ухнаала липхьура кӀычӀ
|
| лирфай,лирфаймар шегьерде йешемиш руъура
|
| лит,лита̂́йе йисырыра квам левира
|
| лихьʼ,тылы́йед лихьʼ
|
| лиъ,"лиъ бытӀрана сетӀя, квам лиджибхьун бадана"
|
| ловкъур,гьеми хьыдылды гьаммеше захда ларкъыра
|
| ловцӀур,зад кӀаз ловцӀур
|
| ловчир,хумухун шурукмар лапчира югва
|
| лоӀвгъур,гьанувда ла́Ӏгъура укь сейис
|
| лубтӀур,зы луруртӀара саъаӀт хьуддис
|
| лувзур,чейлагъа лувзура гьейван
|
| лувкур,наӀхаӀн даварар укьу луьлʼкера
|
| лувхъур,блендера гъылыгъмар йиджи джис лурхъа́ра
|
| лугъур (4),гъийгъа йаквас йиз лугъур
|
| лукьун,бабайе лукьнекван хырхара
|
| лывхьыр,ихьды даварар гьыхьара хин суруу
|
| лыз,"лыз маӀхкамды йишин бадана ара кяъара хьед, нахв, накьв"
|
| лызыд,кяхъваъ хуӀр лыздикʼ
|
| лыкӀ,гьукьля лыкӀна ледибчурий
|
| лыс,гъыӀнне лыс ваъара
|
| лычӀ,йехда лычӀ ани виъи
|
| лышан,духтурара зада гьухьур лышнак крем кепка
|
| лышанчи,мибыр лышанчиймар диъи
|
| лыӀкь,ихьды муӀкъу уу лыӀкь вугъургъвара
|
| лыӀхды,хьылеши уу лиӀхды валыг гьаниъи
|
| лякь,лякьы маъ руъур диш
|
| магъ,магъылыы накьв гъамаба
|
| ма̂гъаӀд,хыных магъаӀйила саъ ыӀхыр
|
| мадды,мадды чашка гьака
|
| маджбыр гьыъыр (4),вад зы маджбыр гьыъыр гвалах ваъас
|
| майе,
|
| ма̂йит,шес йес бейдад муӀкъва агыр ма̂йит
|
| макак,мака́к эйтӀатӀи
|
| макъвал,макъвал зас гьыхана йитӀыр
|
| макьаӀвакь,макьаӀвакьад джибыр кигъипхьура
|
| мал,малди дыдар сывкьыра
|
| мамзилʼ,"зы мийа са мамзиля гъаъ рыхьыр, хъирикьасы"
|
| манут,хъавака изды веш манут / хъавака зада веш манут
|
| манутбыр,хъака изды манутбыр
|
| мас,масалыс сывагӀ гьыъыр гьыгытӀи
|
| маса гьывыр,зад кьвˤаб къарг къумшийес маса гьывыр
|
| маса левшур,зад къуншийедаа кьваӀб гъубагъ левшур
|
| махъаӀхъ,гитырыра шурук ховкур ригида сен маӀхъаӀхъ сыъыра
|
| махъык,маахъыкахда экед къанатбыр ки
|
| мачхулат вишир,шуна риши мачхулат дишир игрыйикван
|
| мачхулат выъыр,"изды шу фикирде ани ий, зад гьад мачхулат гьыъыр"
|
| машин,изды къунши мыӀхаӀ гьаӀрхыӀр машинакван
|
| маъ,"маъ йицӀа гьыъыр, сипылекван къовырмиш гьыъыр, хинкӀалакʼ кяъара"
|
| маӀв выъыр,"гитырыра маӀв ваъара, илесды йагъара"
|
| маӀгь выъыр,гъийгъа зирыра гуджлина маӀгь ваъара
|
| маӀкьаӀкьаӀл,зада гитырыкла маӀкьаӀкьал овгур
|
| маӀхв,эвелна маӀхвалды усукʼлʼа кьулубыр гьаъарий
|
| маӀълим,"зы гьыхьыр маӀълимахда, шувга хуткас"
|
| маӀъни,гьа маӀънийехда чӀел адиш
|
| маӀънибыр гьыъыр (4),изды ришира батӀрад маӀънибыр гьаъара
|
| мевичӀ (PROH),мейичӀ мигьманва̂лле
|
| мегʼбыр,ихьды цӀигьихда мегʼбыр ани и
|
| мейва,магьаӀчкалыйе базара маса гьылцӀара балад мейвабыр
|
| мел,"быга йед усуу мел гьавыра ; мелед йерибыр йидкьыр, мелед йерибыр йидкьыр диш"
|
| менчӀ,изды кьуӀнды синды убра менчӀ ачитхъырай
|
| мес,мес гивий
|
| мехьʼ,са мехье хад шагар гьака зас
|
| мешукӀ,зад йезуб авыра мешукӀва
|
| меъ выъыр,мытлара джиды нинахда меъ ваъара
|
| мигьман,"гьабишехда гъийгъа вахт адиш, гьабишды хала мигьманар ани диъи"
|
| миз,зад шегар мизии лихьера
|
| миз йиӀвхыӀр,тылейера изды хылис миз йыӀвхыр
|
| микӀвды,"ми хьыдылды микӀвана мара ; мибишды тыла микӀвана маба, петӀана начагъ вуруъура"
|
| миннат выъыр,зад миннат гьавыр гьановыс хала хъиркьын бадана
|
| михьʼ,михьид экед качбыр гъани и
|
| мичек,мырийеда балад мичек ани виъи
|
| мишевыр,хьынне мышевырара дааршикь гьаъара
|
| мукӀ,зад даватмык мукӀ ваъара
|
| мукӀ выъыр,даватмыкʼ симбише мукӀбыр гьаъара
|
| мусурман,мусурманара куб гьаъар
|
| мушухвар ~ мушухар,мушухар сувкьура джиды къуйды
|
| муӀкъв,ихьды муӀкъва даватбыр а
|
| муӀлуӀхъ,гьугъаала хъуъ лаъ агъагъура муӀлуӀхъмар
|
| мык,кьыӀнне лецӀуруу мык гьишира
|
| мыкьды,йед хьед ааӀгъыӀрай мыкьды былаха
|
| мым ~ мум,"ит джура гьыъыр, мум адгыр"
|
| мыри,гъийгъа зы гьыхьырай цӀасыра мыри
|
| мыслеъаӀт,зад къарийекван мыслеъаӀт ваъара къарг гьубгасы
|
| мыслʼаъаӀт выъыр,зад вакван мыслʼаъаӀт гьавыр адиш
|
| мысмар,зад мыӀхаӀ лешурай кьваӀд кило мысмарад
|
| мытыл,зад накьа мытыл хъипкьыр шашлык гьаъас
|
| мытӀаӀгь вишир,ми гада зас мытӀаӀгь гьишир
|
| мытӀаӀгь выъыр,мид рыш зад мытӀаӀгь рыъыр
|
| мыхыр,гъыӀрч мыхрымыы левчӀура
|
| мыхьдаб,зад хыных михьдаба сигыр
|
| мычеб,"гьановды мычеб йиъи, иламиш маӀгъв ; гьановды мычебад ихьтилед йиъи"
|
| мычеб гьыъыр (4),вад зас мычеб маъ
|
| мычебыр гьыъыр (NPL),вад зас мычебыр гьыъыр накьа вы захда йикьасы хьур
|
| мычӀахъды,"гъаъ мычӀахъа йишира ; йеда саӀгьаӀт йугӀдис мычӀахъа руъура ; гъа наӀхан мычӀахъды йуш и, ваз гъадиш ; быгаа кӀыб гъаъ мычӀахъана мада ; шешун гъагвардиш, мычӀахъды кар йиъи"
|
| мычӀри,"ба̂ба̂дидды мычӀрийа чӀарбыр кимада, гьукьли гъамадиш"
|
| мычӀри хъавыъыр,кӀыблахъу вад мычӀри хъавыъырадиший
|
| мышет гьыъыр (4),зер агъыла ехъвийис вед зас мышет гьыъыр
|
| мыӀхыӀд,мыӀхде балад укьбыр ани и
|
| мыӀхыӀл,ихьды мыӀхыӀл рывгӀыра
|
| нагъв,нагьвбыр хъуӀлуькды
|
| назды,зы лачӀирхыра назды кьулаала
|
| накъа,зад гьыъыра накъыйид мырабба
|
| накь,зас некье гъагура гьыхды кар
|
| накьв,накьуйуь гьишира укь
|
| накьра,даватмык рыхыра накьра
|
| нафас левшур,бабадиде чатынна нафас лебчура
|
| нахв,нахуйкла курма вуруъура даварашис
|
| нацӀ,нацӀалыкла гьаъара йей гьухас стрела
|
| начагъ,начагъды зер хъавыъыра
|
| наӀгьаӀкьды,"изды ханимер наӀгьаӀкьды диъи, дуьлхъера халаа ; выза наӀгьаӀкьана сымаӀрых"
|
| наӀх,наӀхан зы рурусы изды шухда
|
| нек,некыйк ара дыд кини виъи
|
| некьʼа кигъибхьур,вы гъийгъа мыс (некьʼа) кигъирхьур?
|
| некягь ~ нека,къарийед на выгьлид гьыъыр нека
|
| немц,хура гинад вахдынде немцашикван даӀгъвы выъырай
|
| несды,несды ихьʼды ийсанар дуруъурий азербайджанаа
|
| нетӀ,изды укьлик нетӀ кини виъи
|
| нехиркан,нехиркан гьыхыр даварашды джибра
|
| ниге,нигебыр чейек кʼаъара
|
| нигӀре,нигӀиймыра ричӀы гыъыр йеш
|
| нин,изды нин бытӀрыд риъи
|
| нинды ухьун,дид йикьыга зы нинде ухьне ай
|
| нисе,нисийе уу дыд выгъургъара
|
| нихьребыр,гьейван биъирай нихьрий ~ нихьрийикван ~ нихьриклʼа
|
| нов,нова хьуъ хьед руъура
|
| нуьшей,нуьшейид йигикван гьинкьал гьыъырай
|
| овгъу,гӀарыра овгъу́ гъивхьирай
|
| овцӀур,зад овцӀур кӀаз хьийира
|
| охъувгур,изды ришида охъувгур тӀилийады
|
| пай,хьыв пайе выр хьуддена
|
| паланкаш ~ паланкач,паланкача пулов кыӀгъвиъир
|
| палчыӀкь,"гьугъал гьугъул, палчы́Ӏкь маданиъи ; палчы́Ӏкьакʼ шесай кипхурай"
|
| папыр,папры дуьшег севирай
|
| параӀхул,пара́Ӏхулʼаа гъаъ ирин йидкьыр
|
| парче,парче лывтӀырай
|
| пахъра,пакьра малдыс савари
|
| пахьв,пахьвалмыкван укь гъани и
|
| паӀкъвал,па́Ӏкъвалед тӀилийахда гигӀыӀра
|
| пейгъамбар ~ пайгъамбар,зад куб ваъага пейгъамбар йики гьаъара
|
| пешкеш выъыр,зад вас гьад чӀабал пешкеш ваъасы
|
| пеъды,"зас пеъды илесды ыъыра ; гьаныв ливира пеъды рыӀкь ; дух, петӀана виъилие"
|
| пийанды,пийанды агъус диш ихьʼды хала
|
| писды,"ми тыла йез вацӀад виъи, гьайиира йез чӀел ваъа диш ; мид шув писды едеми йиъи"
|
| пыц,
|
| пыч вишир,изды нисе пыч гьишир
|
| пыч выъыр,ублеше зер пыч гьавыр
|
| пӀапӀрыс диъир (4),вад гьис гьааса бала пӀапӀрыс деъетӀи?
|
| пӀыз,зырды пӀыза муӀлуӀхъ овырай
|
| раази вишир,"бабай рази риъи, джихда мигьманар йидкьыне ; бабай рази ришир мигьманашийла ; вы рази риъима зас рыкьас? гьад за рази гьишир"
|
| раази выъыр,зад вы рази гьыъыр
|
| раазид,нин раази ришира заала
|
| рабгӀантӀей,рабгӀа́нтӀемашды йикьа быч ани и
|
| рак,гьанова йехьыр рак
|
| рат,
|
| рач выъыр,вад гьыхана рач гьыъырадиш кантӀ
|
| рачды,"зад рачды кантӀ лешур ; кантӀ бара гьишира, рач гьыъыр гьыгытӀи"
|
| раӀгъ,дын гъачулхъаӀд раӀгъ
|
| раӀгъ кʼагъур (4),нине ришед гьукьликʼ раӀгъ кʼагъур
|
| раӀпхыр,хумухун йед ихьды чӀаба̂лер раӀтхара
|
| раӀхъ,раӀхъа хьу виъи машин
|
| ригидад,риги́дада машин гъывгъыра ~ гъырывгъыра
|
| ригмизал,хыных ригми́зала сегъыр
|
| риши,изды риши гъани виъи бытред ухьун
|
| руб,гьанова руб хьанухда ивхыра
|
| руб,гьанова лехъвиргара рубыйекван баду
|
| рувгъур,зы хьыдылновкан гъургъас выгӀыр
|
| руд,йед рудоймыкла гьаъара гырзбыр
|
| руд-ухьун,руд-ухьнаква гьаъара чӀиргъилбыр
|
| рупхьур,рубхьад кӀаз
|
| руӀх,руӀха вугъухьаӀра хьуӀр
|
| руӀхуӀб,руӀху́Ӏб кʼавыд хинкьал гьаъара
|
| рывгӀыр,зер рывгӀыра
|
| рывкӀыр ~ выкӀыркӀыр,гӀар выкӀыркара хъиви
|
| рывхыр,нине наскибыр хьырхар а
|
| рыш,закван хьудды рышера кьале ваъара
|
| рышды,ихьды мукъуӀда гъараа хьуъ рышды дам
|
| рыӀкь,рыӀкьык гъургъара зеленʼбыр
|
| рыӀхъ,рыӀхъ саъ севчӀура гьатира
|
| саабырды,"изды са кьыхъ саабырды виъи, тимбайды — танцӀыд виъи"
|
| саакитды,гьымыъ изды къунши саакит гьишира
|
| сабтӀур,сатӀʷа хьув
|
| сабын,сабнидкван валыкмар гъейгъара
|
| саваркӀур,зад гьук саваркӀур
|
| савыр,хьед саъар
|
| сагъды,аллагьара зас сагъды джан гьывыра
|
| сакьапхъыӀр,зад хъʼакьы ирдыш усбыр цӀай сакьатхъыр
|
| салам гьывыр,маӀгьамада зас салам гьывыр
|
| саламатды,саламатды едемиера мычеб гьаъад диш
|
| салатӀ вишир,за салатӀ ришир гъийгъа изды сус
|
| салатӀ выъыр,вад за гьад едеми салатӀ гьыъыр
|
| санаӀъат,изды санаӀъат виъи уста́рвалды
|
| сант,гьану сантикван мысмар йыӀхыр
|
| саптыр,гьанов зы сатыр гьад хъархьыр
|
| сапхъыӀр,зад кʼахъыъырдыш усбыр цӀай сатхъыр
|
| сафра,лекьизара сафра ани виъи
|
| саъ ипхьур,машин саъ ипхьур белмаа
|
| саъ севчӀур,задаа нек саъ севчӀур
|
| саъ сипхьур,зада хыных хылʼа саъ сирхьур
|
| саъ хъабджир,"шапӀкӀа (саъ) хъадже, рубашка (саъ) хъамадже"
|
| саъаӀт,зад вас гьылцӀара сур саъаӀт
|
| саьргьаьт,луьчӀе бишты на хъина бишты са̂ргьа̂та застава ани виъи
|
| свал,
|
| севир,едеми сейира
|
| севчӀур,хукала саъ сейичӀ
|
| севшур,диде хыных сешур убур хъаджас ине
|
| сен,ме сыда бала сигӀыра
|
| сепхыр,сипул сепха
|
| сес,зы начагъ йишира сес ховкьура
|
| сес гыъыр (4),зад гьановда сес гьыъыр
|
| сес гьишир (4),зас убрус дидды сес гьыъыр
|
| сехъипӀир,инсанаше мас сехъитӀир
|
| си,сирды маъ икьмыд йиъи йилабад дарман
|
| сив хакьыр (4),вад сив хакьырыма?
|
| сивгъир,зылаъ сыва лечӀура тӀылабыр сигъира
|
| сивгӀыр,чашгыйа чей мыкьды сигӀыра
|
| сивигыр,хыных сига
|
| сивхьир,зад истӀекан искӀамаа сивхьира
|
| сивчир,
|
| сикӀʼ,наӀхаӀн зас гъовгура сикʼʼ
|
| сипкыр,ус ситкыр
|
| сипыл,француза̂ши ваъара рыкь сипылекла
|
| сир,гьаныв сир гъаъ сикыра
|
| сиф,сифайа сувурдаръа хур игьаъарай лызыд
|
| совгъур,гьанув нахан гуьлег сабгъура
|
| совхур,сахьыра рихьды саӀъаӀта
|
| су,суйикла хараквай ваъара гырцмы савас
|
| субдур,зад сифыйа хуӀр субдыра
|
| сувгур,зад гьасса гичӀ йиӀвхыӀра хыных сугуд кагъагур
|
| сувкур,мийа хъуъ сукур йиъи
|
| сувкьур,мигьман сукьура устӀула
|
| сузмиш вишир,хаӀдахул тамызана сузмиш вишира
|
| сузмиш выъыр,зад хаӀдахул сузмиш гьавыра
|
| сук,сукукла су ваъара
|
| супелей,захда рухьара супелей
|
| супхъуӀр,"гьукьлʼаа хаӀрад гьаъара кӀаз су́ӀбхъуӀр ; фланчахаа ечӀур, суӀрхъуӀр ; зад хыӀнхыӀд кьаӀб суӀбхъуӀр"
|
| сур,зы ми суру гъане йиъи
|
| сур вишир,изды ухун сур вишир
|
| сур выъыр,зад картинка / китаб сур гьыъыр
|
| сус,суса зас гьыъыра чей
|
| сут выъыр ~ суьт выъыр,вад гьемий сут маваъ
|
| суткӀа,
|
| суъал,зы йиъи вахда суъал сейис
|
| суьпел,ме бабадидːы суьпел екед виъи
|
| суьркеш,изды къарийера суьрчеш йагъмыш авыра
|
| суьтуьл,джарда гъане виъи суьтлуьмыр
|
| сыв,зы сыва гьыхьыра давар гьыхьас
|
| сывхыӀр,тӀыли сыӀвхыӀра кнопкайе
|
| сывыӀркьыр,чӀабылед нек кьыб сывыӀкьара
|
| сыкӀыл,гьийсанаши йагъмишаъара сыкӀыл
|
| сыл,исан икьир кихира сырыкда мас гийира кивхыра сыл
|
| сылды,сылды шала
|
| сын,гьаныв рагъыра сыныйид хьед
|
| сыр,гьийсанара гийира сырикда мас
|
| сырсыр,сырсыр вырыхыра кьынне
|
| сырыхчей,зад сырыхчей хала гъаъ ехъыйгыра
|
| сырыцӀал,сырыцӀалера дагул гьаъара кӀа̂тӀер
|
| сыс,зирды еке сылабыр а
|
| тай,
|
| тайе,ми тайиекла шала выъыра
|
| тамбал(ды),тамбалды къари
|
| тамызды,выды хылаб тамыз йиъима?
|
| танцӀыд,ихьʼды тыла танцӀа вишира
|
| таптапай,идзды участока кьыхьʼды таптапаймаше виъилера кӀартӀушка
|
| тахсиркар(ды),тахсиркар(ды) гада
|
| таӀджиб вишир,зы таӀджиб гьишир мид шувна гьишир ийден
|
| таӀджиб выъыр,ми гадийера зы таӀджиб гьыъыр
|
| текды,гьабишды хала текды са хыныхь а
|
| телебе,мигьʼтаб телебейеше кьыле ваъара
|
| тербийет гьывыр,зад вас тербийет гьывыр
|
| тике,гьаныва са тике йикла бутерброд выъыра
|
| тифанг,овчийира тифанг сывхыӀра
|
| ту ~ туъ,гьанова масалы ту лейира
|
| туз,гьаймийек туз бала ки
|
| тум,тум левира
|
| туп,машынахда йухуб туп гине виъи
|
| тур,туро́йед парчейикла перда выъыра
|
| тухум,вы гьилды тухумакла дыъи
|
| тухумбыр,къугъумад йикӀʼбыр сатыра тухумас
|
| туъ лейир (4),ти едемийера гитыры туъ лейив
|
| туькʼ,туькуьрыра ~ туькуьра кьулер лиъира
|
| тыла,тылыййера тӀатӀал йитӀкьыра
|
| тӀак,тӀак гъани виъи масавыл ъул
|
| тӀанкӀ,чардаха ласаъ тӀанкӀбыр аӀгъура
|
| тӀарилкӀа,тӀарилкӀиа̂йе ъара нисʼаъа
|
| тӀатӀал,зад тыла̂йехда тӀатӀал герыдхьура
|
| тӀебебел,балана тӀебебелбыр лыйчира ишгъы
|
| тӀебургъван,изды тӀебургъван дирина вугъургъара
|
| тӀехьʼ,ттӀехьира балана деле рыъыра
|
| тӀивилкьай,гьугълала кьуъ тӀивилкьаймар йитхъыра
|
| тӀили,исзды дид дыхда хуӀлʼаӀхдыӀ тӀилики
|
| тӀили,калʼама тӀылиймара кумагы гьылцӀара йедːад джигыйиз
|
| тӀилийады,ме тӀилийаады ъабгвыра изды нинды
|
| тӀитӀ,гьанува гьаӀммишид тӀитӀ кивылцӀара
|
| тӀоӀвхуӀр,зад тӀили хаӀджибгъырай гьамы тӀили тӀоӀвхуӀра
|
| тӀубкьур,хаӀдаӀхуӀл тӀупкьур
|
| тӀукур (4),зад дын тӀукːур тӀыпчӀикан
|
| тӀул,тӀулуйикла чапар гьыъыра
|
| тӀур,ха̂нне хукумыра тӀур ваъара
|
| тӀуьбджур,хынхыра тӀуьвруьджера некъад бутылкӀа
|
| тӀыб,тӀыбаши илера кьулер
|
| тӀылынкӀ,тӀылинкӀ лавыр хъаъара изды гываъамбыр
|
| тӀымыл,бала йамиши тӀыбыл гьыъыра чахыр
|
| тӀын,тӀына укь эйира
|
| убул,ублира чаба лиъира
|
| убур хъасыр (4),"кьваӀр едеми далгага, зад ригихда убур хъасырай ; вад захда убур хъасырай"
|
| убхур,
|
| убыр ~ убур,зирыра убра а ваъара
|
| ужузды,ихьʼды муӀкъа хуӀр уджуз виъи
|
| укьв,ме укьмыкла идːы чей гьаъара
|
| укьв сейир,зад балад укь сейирай
|
| ул,зы выды улабырма гʼарыркара
|
| ума,изды ума веддага зад хыл гьывырай
|
| уммуд вишир,"накьа вад хьувбыр гьаъага, зас уммуд вишир"
|
| уммуд выъыр,"зад уммуд выъырай вы захда руъуд хьур, вы йиркьырдиш"
|
| ун,изды убра умбыр маъ
|
| ун гьишир (4),"гьанов сес гьыъыйне, зас ун гьиширай"
|
| ун гьыъыр (4),"зад вахда ун гьыъырай, вы йиркьырдиш"
|
| ун кʼавыр,дадалера йаквас ун кʼаъара
|
| ург,ме суьрийек вешна къаб ург ане виъи
|
| урус,урус йиркьыр хаӀр ваъас къинабишды чӀел
|
| ус,гьанывды хал гьыъыра усукла
|
| устӀул,рыш гъейлабыр мукан рурхъара устӀула
|
| утаамиш вишир,"хынхыра пӀапӀрыс реъера гъагур дидыс, хыных утаамиш гьишир дидыла"
|
| утаамиш выъыр,"за гьад хьыдылды утаамиш гьарыр, изды ришед бадана"
|
| уу лавыр,зад гъийгъа бытӀрыд ухун уу лавасы
|
| уу лагъур,гьейвана хыных уу лагъв
|
| уу ливхьир,йед машина усбыр лихьир
|
| уу савыр,хынимеши уу йургъанбыр саъ
|
| уф выъыр,изди хьесыма уф амабгъ / маваъ
|
| ух,
|
| ухун,даватмык лавыра батӀратӀ ухун
|
| ухур,гьаныв лыъыра ухура уу хадрабыр
|
| ухьнид дан,
|
| ухьтанды ~ уфтанды,ихьʼды сус ухьтанды риъи
|
| ухьун,ме ухьнимукла зад чӀиргъыл гьаъара
|
| уӀвухуӀр,зад уӀхур къумшиед гуьлегʼ
|
| уӀмур,ви уӀмурдикан балад карбыр гъагвара
|
| уӀрдегʼ,гьыӀрчехъанед кивыкьыр диш тифанг уӀрдегик
|
| фикыр выъыр,вад гьийид фикыр ваъара? зад выды фикыр ваъара
|
| фикырде вишир,зы хынхыд фикыре гьишир
|
| финдикь,йес са мешук финдикьед кьыбкьыра шура
|
| хабар,гъийгъа цӀында хабар ивиширай
|
| хадра,хадрабыр кӀатышир саъ сечура
|
| хадрабыр,хыдыныв ейирхара хадрабыр
|
| хайма,хаймийии гет сувкьура
|
| хак,зер сиптӀыра хакыылы
|
| хал,гьеми хала гьушна йешемиш руъура диш
|
| халды хьеб,халыс хьеб авыхьара
|
| халиче,ихьды хала батӀрыд халиче
|
| хар,харара пычӀ гьыъыр йезыд карбырр
|
| харапӀ,сыва у харапӀ гьишид халбыр гьабгвара
|
| харчӀед,харчӀед ухур леша
|
| хатӀ,зас гьацӀара арабский хатӀ
|
| хач,урусаше хач ейирхара
|
| хачӀипхыр,зас гьыгара хыных хачӀирхас
|
| хаъиш,гьанув гьыъыр диш изды хаъиш
|
| хаӀбаӀхъан,хаӀбаӀхъан хыӀбда дуруъура
|
| хаӀдаӀхул,нисе хаӀдаӀхулекʼ кине и
|
| хаӀдей,гъыӀне хаӀдей кегъипхура
|
| хаӀл,хаӀлʼа хадейбыр гъабгура
|
| хаӀл удхур,зас ун гьашир хаӀл уӀлхага
|
| хаӀлеваз,гьугъвал лургъу дʼахъу хаӀлеваз вуруъура
|
| хаӀн,зас гьыгарай быкӀакӀыб хаӀн гьаъас
|
| хаӀр выкыс,зы кӀыб хаӀр ришира хайма выхырхас
|
| хаӀр выъыр,зы хаӀр гьыъыр бабадиде кьыле гьаъас
|
| хаӀрад,хаӀрад гъайха хува
|
| хвакӀ,руӀхаӀ хавыйне сук уула саъ гъовгъура хвакӀа
|
| хвар,хварара дай выъыра
|
| хевир,хьыдылды заала гьаммеше бизар руръура зы дивана хахара хьур
|
| хегъевшур,ти хынхыра ми хынхыда эч хегъевшур
|
| хегъипӀир,гъубгъуда ит хегъылера
|
| хед,хедырды рышды варенʼе гьиширай
|
| хезекʼ,йизыры у хезʼекед хал маба
|
| хибгыр,"кулак вишийне, хук хибгасы"
|
| хизан,изды рышид кьыхьды хизан виъи
|
| хик,хикбыр гьыха йиъи джендис
|
| хин,даварар хынаа гъейгыра
|
| хиндандай,изды рише хиндандай ришира выгьыл йикьыр
|
| хинкӀал,нине гъыъыра хинкӀал
|
| ховгъур,йангаймар сусды суруда хедгъуьра
|
| ховкьур,ми хыных хакьа!
|
| худ,хынимер кичдил хара худмыкан
|
| худул,инсанара нафас лебчӀура худулмыкан
|
| худул выъыр,изды бабадиде бала худул ваъара
|
| хуй,гьеми хуйи севир хытӀ
|
| хук,быбыдиде хукад хал гьыъыра
|
| хулук,"хулку бара гъа, лехъвигыр гьыгара"
|
| хумухд,хумухунйед йармиш гьаъара
|
| хупкур,зад хуткур йуьлдашед сагъвалды
|
| хурхур выъыр,"вад хурхур ваъара никьʼа, зада сахас гьилцӀардиш"
|
| хуӀлʼаӀхды,гьети рышед хуӀлʼаӀхды чӀарбыр гъа
|
| хуӀр,хуӀрукла хув гьаъара
|
| хъабан,хъабана у дыд сувхьура
|
| хъабгыр,хъу хъаргыр
|
| хъабджир,зад гьар йигъа ухун саъ хъавраджира
|
| хъавалгыр,къари выгӀлид хьура хъуъ хъараргара
|
| хъавасыр,кьваӀр шу далгага зы хъарасыр
|
| хъавацӀыр,агъзирды тылыймашикла изды тыла зас хъавацӀысы
|
| хъавыъыр,"чейдан гьупхура, хъаваъ"
|
| хъадар,хуӀрад хъадар виъи са кило хуӀруд
|
| хъанат,шуркуд хъаната йихьид хьура маӀхъак
|
| хъапагъ,хыдынова ейега ливхьира хъапагъ
|
| хъапхыӀр,нин гьаӀр гъийъа гвалахаала хъуӀргъура наӀхан саъад йуьдис
|
| хъапхьыр,зад гьар гъийгъа ихьды халды джил хъаврахьара
|
| хъарпыз,ед виъилера хъарпыз на хъовун
|
| хъаӀд,лыӀхды хъаӀд хьухъаӀ сувхьура
|
| хъаӀраӀхъаӀл,гетырара гьовхъура хъаӀра́ӀхъаӀл
|
| хъваӀнчӀ,хыных гъулхъара хъʷаӀнчӀикван
|
| хъибкьыр,дид хъиркьыра хала
|
| хъивлир,"зад вас хинкӀал сатырай, выджиркьыне, зад хъилир ; хинкӀал бала гьыъыр ай, адгыбайды хъубайды йигъа хъилир"
|
| хъипхьур,хыных дидды джибра хъирхьур
|
| хъичипкыр,"изды машин чӀири вишийне, мадды машинара хъичипкыр кипкьыр ; хынхыра изды ухун хъичвилкара"
|
| хъуӀвгъуӀрчӀир,нине зас мейвабыр хъуӀгъуӀрчӀир
|
| хъуӀшим,хъуӀши́мад
|
| хъывгыр,зад луьчеклʼа машин хъывгыр
|
| хъывыр,гьанув изды бырдж хьибыд сен и хъычвылцӀад
|
| хъылынцӀ,хъылы́нцӀа у гъане ечӀбыр
|
| хъыӀджыӀбгъыр,ихьды багъде бычӀбыр хъыӀджыӀдгъыра
|
| хъыӀмчӀи,кьыӀмчӀи кʼаъара никьыхъек ниси йиши бадана
|
| хъыӀмытӀ,
|
| хыд,ит хыдырды идда йиъи
|
| хыди,захда йиркьыра изды хыди
|
| хыдыл,изды бабадиддыхда бала хыдылар а
|
| хыл,вийа задда хыл
|
| хыл йиӀвхыӀр,маӀгьамада зас хыл йыӀвхыр
|
| хылади,хылади гъуьргъера шурукмар
|
| хылийды,кьыне хылийдыбыр лаъ мыкьа джишин бадаана
|
| хыных,хынимер дуьхъера рыӀкъа
|
| хыӀв,зирыхда хыӀв ги
|
| хыӀваъад,нес лаъарий яцӀалму ъуъ хыӀваъад
|
| хыӀгъывхыр,"кьаӀсды бабай рыӀкъа риъига, кӀыб кӀыб хыӀгърыӀрхара"
|
| хыӀл,устӀула хувад хыӀлбыр сыъыра
|
| хыӀн,зад гьывыр хыӀнид анализ
|
| хыӀн гьыъыр (4),хынхыра хыӀн гьыъыра
|
| хыӀр,ихьды багъде гъани и балад хыӀрбыр
|
| хьад,xaijid dama bala ʁɨχa jiʔi
|
| хьаджалат,зас гьасса хьаджалад гьа изды дидды даӀгьвийа гъархыӀръхур
|
| хьал,ми йаалаъ сирды хьал кине виъи
|
| хьанхь,изды хьанхьбыр тӀаӀхːыӀра
|
| хьар,зад хьараа хыв гъа гъкипӀира
|
| хьач,ми кампот хьачалды идːы йиъи
|
| хьеб,сирды хуӀляхды хьебыр и
|
| хьед,хьийаа гъа балугъ ловчир
|
| хьед гьыъыр (4),вад гъийгъа хьед гьыъырым?
|
| хьед ечӀур (4),изды къаваа саъ хьед ечӀура
|
| хьесым,рышед хьесымакʼ укбыр кине и
|
| хьехьʼ,хьехьии тӀебебел сувкьура
|
| хьид,изды давараше балад хьид гьыъыра
|
| хьийе евчӀур,зы лецӀура / мырийе хьийе ечӀур
|
| хьийи липхьур,гьемий шесда сыда зер хьийи липхьур
|
| хьил гъевир,зирыра хьил гъевир
|
| хьимилды,хьимилды нек
|
| хьул,къабыр балага джиддылыр сатыне хьул йихыӀсы
|
| хьулихьʼды,изды выгӀыл хьулихье гьишира
|
| хьум,ихьды хала хьум идхурай
|
| хьур,сибешис гьыгытӀи дагул гьаъас хьурбыр
|
| хьушхьуш выъыр,гадийера ришеда шивийден хьушхьуш гьавыр
|
| хьуъ кипӀир,"тыла хьуъ кимевлиъ, сата гьаӀмп ваъай"
|
| хьуъ лыъыр,хыных хьуъ лыъыр
|
| хьыв ~ хов ~ хув,цӀинды хыв икьакван лиъине идда йиъи
|
| хьыдылды,йехда наӀхан хьыдылды рыкьасы
|
| хьылан,хьылындикван укь хъуъ лаъ
|
| хьыли,лейид хьыли лейир кьар диш
|
| хьыли лейир,диде духары хьыли лейив
|
| хьылийед кьан,"гьад бала гама хийе ечӀур диш, хьылийед кьанʼакла илла рыхыӀрий"
|
| хьылынды,ихьʼды ригимыс хьылынды (хьылынды рангад) шир йыӀвхыра
|
| хьырыс,"хьырыс пыч вишира, цӀынди левшур гьыгара"
|
| хьыт,рышера хьыт йигыкʼлады илер диш
|
| хьытӀ,ихьды багьде хьытӀ везыра
|
| цӀай,цӀи йак джирджера
|
| цӀай кийир,зад пеше цӀай кийир
|
| цӀай китхьур (4),ихьʼды дамыкʼ цӀай китхьура
|
| цӀай лешур (4),"пешаа цӀай лешур ; цӀайбыр леша симавара аъас, чей ларса гьаъас"
|
| цӀакӀаракӀ,цӀакӀаракӀ виргъида сукьура
|
| цӀацӀ,цӀацӀылы бара липхьур ани виъи
|
| цӀигь,цӀигьид як идды йиъи
|
| цӀикӀʼ,цӀикӀира изды па̂тинкабыр эйчӀир
|
| цӀикӀʼв,зад руб кыӀвхыӀра цӀикӀукʼ
|
| цӀинды,зад лавыра цӀинды ухун
|
| цӀипкьыр,"рак ачых гьыъыйне, гьад гьаммеше цӀиркьара"
|
| цӀыдды,шув цӀидды хаӀл и
|
| цӀырцӀыр выъыр,кьуӀлира цӀыр-цӀыр ваъара
|
| цӀыцӀ,цӀыцӀырды хуӀляхды гъилаб и
|
| чавахъур,хыных гьаммеше чахъвара
|
| чалыш вишир,"зы ми хынхыс чалыш гьишир дават ваъас ; зы чалыш гьишир накьа гвалах лапӀтӀа выъыр ; зы чалыш гьыкысы быга гвалах лапӀтӀа ваъас ; зи чалыш гьиширай гвалах лапӀтӀа ваъас хьур, вичӀирдиш"
|
| чана,чана̂́йед апрасие гьыъыра
|
| чангал,чангалад кыли кьатӀ вишира
|
| чапар,гет чапра́да севира
|
| чапаӀлды,кучийе чапал йиъи
|
| чарх,зад чархы кантӀ рач гьыъыра
|
| чатынды,ми вахт шув чатынды виъи
|
| чахмах,цӀаликьум бадаана сасымы гъавырхара чахмах
|
| чахъва гьыъыр (4),зад кьыхъас чахъʷа гьыъыр
|
| чахыр,"га̂ва̂либыр лешур, фляга гьыъыр, дуруш киъыр, писок киъыр, фляга гъекиъыр, йишир чахыр"
|
| чейлагъ,къунши йиъи чейлагъа
|
| чемра,
|
| чи урхур,"хыных чи урхара, рыш чи урурхара, тыла чи увурхара ; мыкьа йишир хьехьʼбыр хакьыр чи урхара"
|
| чий,быкъагъыд лаъ луьлʼзине укьу чий сейирай
|
| чикма,чикма̂йи квам либхьура
|
| чудийед,бычӀбыр чудийед гьишира
|
| чул,чулде сигӀыра
|
| чуьмче,ава рыӀкь чуьмчийе
|
| чыхьар,гьейванад чыхьра жук ани виъи
|
| чӀабал,чӀаба̂лера миз йивхыӀр
|
| чӀанкӀ,чӀанкӀа сикӀʼ ибхьура
|
| чӀар,гьановды чӀарбыр батӀрад йиъи
|
| чӀаракьай,чӀаракьайекʼ хихетӀ кине виъи
|
| чӀаркӀва выъыр,ми гитырыра изды хыл чӀаркӀва гьыъыр
|
| чӀатӀ,чӀатӀакван ацур
|
| чӀаӀкъын,чӀакъыӀн йихыӀр мырийа лаъ хуъ лечурай
|
| чӀел,гьад шувна гьухьусы къинановды чӀилыыла?
|
| чӀидкӀыд,"ми хьув чӀидкӀыд йиъи, мели"
|
| чӀил,чӀила зад цӀинды ухур этӀира
|
| чӀинакӀ,"укь сахага, чӀинкӀыд джибыр кьатӀ гьишира"
|
| чӀипхьыр,"вад хуъ кепӀир тыла, гьад вахда чӀипхьасы"
|
| чӀир,хук лувка выъыйне чӀиры далбыр адгыра
|
| чӀирид,ми рахъ чӀири виъи
|
| чӀирчӀимды,мевлиъ чӀирчӀимды нек
|
| чӀихид,чӀихид халбыр и
|
| чӀуб,хыдылас зад чӀуб йыӀвхыӀр арцур
|
| чӀул,чӀулурды далырмыкла тӀаджи ваъара
|
| шагар,шагар киъыр гьалва гьаъара
|
| шагьад,суьдде убур хъасыра шагьадагьда
|
| шад вишир,зы хъиркьыйне хынимер шад дишир
|
| шад выъыр,рышера зы шад гьыъыр
|
| шала,зад йикьа гьакьы усуд шала
|
| шамдам,шамдам лийква гьыъыр дама дыхырай
|
| шамкал,хынхыра масалыъыра шамкал хухъурай
|
| шамкалед хал,халды кушида ша́мкалед хал кине и
|
| шарак,зад шаркымашис дуькь савыр
|
| швет,укь сехара йагӀмыш йишира шветер
|
| шегьер,зы гьыхьыра машинакан шегьерде
|
| шесай,шесай сувгура
|
| шибилʼ,ихьды лецӀура балана шибилʼ кине
|
| шидыкь,некыйик кʼаъара шидыкьбыр ву руъура довгъа
|
| шикыл,изды халды масалык кине виъи шикыл
|
| шилды,гьугълумыла хъуъ укьбыр шиле гьишира
|
| шин,"гада занимаца гьишира бала, и шин сукура"
|
| шинара вишир,сигӀынера гьейвамар шинара гьишира
|
| шинт,шинтар син ебир варагъыра
|
| шу,шукан зы гьыхьыра гъыӀрче
|
| шурук,гъаӀр йийгъа ла̂бчера шурукмар
|
| ыӀбра,ыӀбрийекон патӀронбыр арцӀырий |
